Kwɑ́ɑ́ngee
Noun
Proverbe, parabole; cf. kwɑ̀ɑ̄ngèè; syn. tʉ́ɑ́nkātlɑ̄.
Kwɑ̀ɑ̄ngèè/kwɑ́ɑ́ngèè.
1. Mēmmɑ̄ ò, pó mɑ̄nsóh nā wèn, à mɑ̄nzī'sī vàm zī
2. Mbī'tū mɑ́ pó nzī wèn tɑ́ á zī nā ì
3. Wèn bɑ̌nŋɑ̄' ó nkɑ̀bʉ̀ɑ́' ì, ǒ sì thī kə́' tú ì
4. Wèn shʉ̀ɑ́ ō, ò ŋɑ̄' pʉ̀ɑ̀ ī mbī'tū mɑ́
5. Ncò lɑ̀' wáá mmɑ̀'mbō
6. Kwě' wèn sǐ' mbɑ̄ nshʉ̀' à lāh mmɑ́' sʉ̄ʉ̄ bɑ̄
7. Ò bɑ̌ ntā' pù' ò tā' yò wà'
8. Lí' zhwìē wèn mɑ̀ ǎ mɑ̀mfāmnshi mɑ̀ ó yá' lǎt nshì mbī'tū mɑ́
9. Móó mbɑ̄ nkòó mɑ̄ ā, ǎ lɑ̀ zhī mɑ́ nzhǐ sàh.
10. Wèn hòō pò' zǐ ndòm lòh, ò sì ghén ntɑ́' kò
11. Lēn yǒ mbú í mɑ́ nhòò fēn sǐ' mbɑ̄ nkò' nɑ̄h bɑ̄ mbī'tū mɑ́
12. Wěn mbɑ̄ tɑ̀ nsə̄ə̄ wū lɑ́ ngwɑ̄' hù. Nɑ́ kɑ́ lɑ̄
13. Mó' pʉ̌ nnák mɑ̀ nɑ̄' pēē ntāt pēē yɑ̄ɑ̄. Tɑ́'
14. Nnàk ndɑ̀'ndɑ̀' sǐ' ndīē mɑ̄nzhì bɑ̄.
15. Wěn mɑ̄nkhʉ́ɑ́ndʉ̄ɑ̄ yə̄ə̄ njɑ̄' ndòm
16. Ò bɑ̌ nnēēsī làh ngʉ́ mōō mɑ̀ ǒ ndə̄ə̄ mʉ̀nzhwīē zʉ̄ʉ̄
17. Mōō yì pō lɑ̀ mɑ̄ ìnzī ī wāh lɑ́, pō zǐ ī zě'è mɑ̀ ǎ nkūɑ̄
18. Wèn cát pʉ̀ɑ̀ í nɑ́ zʉ̀' yì pō í ìnkú' nā lɑ́, nɑ́ kɑ́ lɑ̄
19. Nthí mǒ' vīāt wèn dīē nzhìè
20. Tā'sì lɑ̀fhʉ̌ mbí ngʉ́ngà'
21. Pō shʉ̀' sǐ' nkwāt pū' bɑ̄
22. Nshǐ mfhʉ̄ ntɑ́'ntɑ̄' tɑ̄ ndōh tʉ̄ɑ̄.
23. Nkə̀'nǐ mbɑ̄ ndʉ̄ɑ̄ pó lɑ̀ zhī ngà'mbōk
24. Nshùnshʉ̌' mbēh ndòò mbēh ngə̄ə̄
25. Nkə̀'nǐ shʉ̀ɑ̄ nkɑ̄ɑ̄
26. Lī' mɑ̄nnū ndù' mɑ̄ nnū nshì mbī'tū mɑ́
27. Péé nkwéé sīē nzàk kùɑ̀ tɑ́ pō tīā yì péé nkām
28. Mʉ̀nzhwīē fǎt nshì nnʉ́ɑ́ tʉ̄ɑ̄ mà à kɑ́ cə̄ə̄ ngwāh mbī'tū mɑ́
29. Nù sǐ' nnʉ́ɑ́ wènòk ngʉ́ kǎb thʉ̄ bɑ̄
30. Pó nzáb mênsī fɑ̄h ghê', mbī'tū mɑ́
31. Pō sǐ' nzáb wèn tɑ́ á ghē' wúɑ́ mɑ̄ ā bɑ̄
32. Pó ndéé nnʉ́ɑ́ mbí fɑ̄h
33. Mēnsǐ mvīāt yǐ mɑ́ líé' wūɑ̄. Tɑ́'
34. Mēnsǐ mbɑ̄ mɑ́ mên Sīē
35. Fə̌ phʉ́ ā mʉ̀nzhwīē, ǹ kɑ́ lǎh ndhímōō hɑ̄ ?
36. Mbɑ̀ɑ́ ntōm sǐ' mbí cǒ'sè'
37. Tɑ́' nthí mbʉ́ɑ́ pōk mōō wèn pōk ndhìmōō
38. Nǔ mbə́' kǎmnkwèn mvʉ̄ɑ̄ à mā'sī kǎm yāā, nzhwíé mɑ̀ mbǎ'ntám ì
39. Wěn mɑ̄mbōk nzhwīē ī zī nì
40. Yò wèn mɑ̌ thʉ́ shʉ̄ɑ̄ mɑ̀ ǒ nzɑ̄ yò nò' mɑ̀ yáá sēn
41. Tɑ́' wěn sì láh kòlə̌' kò nkɑ́' nā ì.
42. Pō sǐ' nshīī ngāp mɑ́ líé' ntēē bɑ̄ mbī'tū mɑ́
43. Wèn sǐ' nzhī nò' nzʉ̄ kɑ́ nhɑ̄ mvāt lɑ́ bɑ̄
44. Wèn lɑ̀' yīī ncò ndó' ngāā
45. Wèn lɑ̀' khʉ́ɑ́ mbàk ngwɑ̀' nshwī
46. Pó nzhī mbā' ndéndēē mɑ́ ntìè' ē sēē
47. Wèn lɑ̀' tāmsīē tā' cɑ́' ndǒm ì
48. Ngɑ̌ hɑ́ pīē mɑ̀ ngwāt nkō kīkēē. Tɑ́'
49. Wèn lǎk sìpè' à nū mǒ' ntū'
50. Mēmmɑ̄ ò, ò tìé mɑ̀ ǒ nkɑ̄ɑ̄
51. Ngō' sì mbǎk mbɑ̄ mɑ́ ngó' wūɑ̄
52. Wūɑ̀kɔ̌ mbɑ̄ ngwɑ̀fʉ̀ɑ̀
53. Nzhǐ mbɑ̄ mɑ́ nshʉ̀'
54. Ngèn kò ndìàndìà sǐ' mbɑ̄ ndə̄' bɑ̄
55. Wèn sǐ' nnó' mbèé nkòó nì bɑ̄
56. Ntìè' yì nǔ mbóm lɑ́ pó ndēn mɑ́ mvǎt fǎt ndòm njɑ̀ɑ̀. Tɑ́'
57. Wū lɑ̀' kwéé mbóm. Ngwá' ntōm mvǎt pōk
58. Ò khʉ̀ɑ́ mfìmfì ntɔ́ nzāt ò zhī mɑ́ ó khʉ̄ɑ̄' ní nshì. Mbī'tū mɑ́
59. Kɑ̌' sì' ndʉ̄ɑ̄ yì mvʉ́ɑ́ nkhʉ́ɑ́ lɑ́ mɑ̀ pɑ́ mbǎk lɑ̀ lō ī.
60. Lī' mɑ̄njōh móh fʉ̀ mɑ̄njōh pàh shʉ̀'
61. Ǒ mɑ̄njók nnə̀ə̀ pʉ́ɑ́ nkwéé nsə̄ə̄
62. Ò bɑ̌nzí mbɑ̀ɑ̀ pʉ́ɑ́ mɑ̀ ǒ mbīē móó vàm, mbīē yì mbō
63. Mǒ' wěn ndī' zhī' lə̀ə̀ ndhí nthī njāk. Fà'á lɑ́,
64. Nzhínǔ wèn bɑ́ ndáh ī ngʉ́ nkām
65. Wū yì ǒ tìé lɑ́ tɑ́ ó nkɑ̄ɑ̄
66. Fùfùà yì ǎ nŋɑ̄' nthʉ̄ lɑ́ sǐ' nkéé sāk nàh mfūā bɑ̄
67. Pō sǐ' mɑ̄nkhʉ́ɑ́ ncò ngwɑ̄' ngāā bɑ̄ pʉ̀mbèè
68. Mbè' wú mbɑ̄ sǐ' nshʉ̄ɑ̄ kò
69. Ndòm ndʉ̄ɑ̄ bɑ́ nhwí nù
70. Mǒ' wěn njēē ngʉ̄ɑ̄' tɑ̀ ndáh mó' nkwāt nshwī ndēn mɑ́
71. Ngǎngǎ shʉ̀ɑ̄ wūɑ̄. Yáá ndéndēē mɑ́
72. Kòlə̀' sī ntōō sǐ' mvɑ́h fùfùà bɑ̄. Mɑ́
73. Nú ndōm wèn à yēē ngwě'ngwè' nkhʉ́ɑ́
74. Wěn sì ghā' sʉ́' wèn mɑ̀ mbɑ́ á tāp sáá pè' lī ndǒk ī
75. Ò mɑ̌mbōh nàh njēē nzhʉ̀ ǒ sì dīē
76. Ò lǐ' cō nɑ́ tɑ̀' pè'è mɑ̀ yáá tāk, ò tāk tū ō tɑ̄ ncō
77. Ǒ sì sī ngǎk nshì nzɑ̄ sí mbō
78. Mɑ̄vʉ̌ mfí pō zāb mvʉ̄ɑ̄
79. Pó ndī' fhʉ̄ tɑ̄ njóh
80. Ǒ sì yóh ngū' sì zɑ̄ ncò.
81. Wěn sì pēn ntèn mbā' ntōm nzɑ̄ mɑ̀ shú'nkɑ̀'
82. Nthí mbʉ́ɑ́ sōk nkām, ò sōk fə̀
83. Nū yì ǎ nsī zʉ̌' shʉ̀' lɑ́ sǐ' mmí wū bɑ̄
84. Yáá mbhī sʉ̄sə̄ə̄ nzhīē lìì
85. Nshǔ wèn sǐ' ndám ī bɑ̄.
86. Wèn zǎb nkòò nò, ò zāb vàm zī.
87. Wèn bɑ̌ mɑ̀ wò, ò bɑ̄ mɑ̀ yʉ̄ɑ̄.
88. Njwátlɑ́ mbɑ̄ ndʉ̄ɑ̀lə̄ə̄ nshǐ nsá' lɑ̀ fát tìì
89. Wèn sǐ' ncō' ntè' mī ntō mǐ tōm bɑ̄
90. Ǹ dɑ̀ghěn yǎ mɑ̄ghɑ̀ɑ̀ yáá cō mbé' mbɑ̀ɑ̀ njə̄ə̄ shwīī
91. Pó ndī' fhʉ̄ kò tɑ́ yì só ndē' mɑ̄ncōh
92. Pō sǐ' nzáb khʉ̀ɑ̀' tɑ́ á tə̄ bɑ̄
93. Nǔ ghʉ̀ ā tɑ̀ m̀ mɑ̄ ncə̄ə̄ mɑ́ mɑ̀ kə̄ə̄
94. Nǔ ghʉ̀ ā tɑ̀ mɑ̄vǒ nā' càk nnām ā
95. Ntʉ̄ɑ̀'mbō lɑ̀' sə̄ə̄ wū
96. Ndʉ̄ɑ̄ sì cɑ̀'sì lɑ̀pìé
97. Ò zɑ̌ tɑ̀' tə́ə́thʉ̄ tɑ̀ yāā pē' ō, ò pīh mbǎ' yāā
98. Ǒ sì pēn nzɑ̄mbēhntū
99. Fɑ̀' zě'è ndīē wāhà nzɑ̄ (mɑ̀ cà'sì), lə̄' zě'è ndīē wāhà nzhʉ́ɑ́
100. Ǒ mɑ̄mbīɑ̄ɑ̄ yə̄ə̄ yāā sī tɑ̄ mbhī
101. Nǔ lɑ́' pɑ̀ wèn póómɑ̄… yáá lɑ̀ pɑ̄h ī.